Gebakken lucht én corruptie bij verkopers van groene beleggingen

een windmolen rendeert niet in een omgeving van gebakken lucht

Meer en meer mensen zijn er van overtuigd dat ze moeten investeren in lijn met hun eigen principes.

Groen beleggen” is daarom al jaren trending. Als voor een obligatie het woord ‘groen’ gekleefd wordt vergemakkelijkt dit zijn plaatsing. Greenwashing lonkt dan achter de deur.

Mensen die heilig van iets overtuigd zijn, zonder hun huiswerk te maken, zijn echter een makkelijke prooi voor malafide opportunisten.

Het verhaal van (Nieuwe) Hollandsche Wind en Noordenwind mag dan ook als een wake-upcall gelezen worden. Om die reden besteden we er hier wat aandacht aan. Dit verhaal is grotendeels aan België voorbij gegaan, hoewel het bij onze Noorderburen toch wel wat ophef maakte.

Noordenwind wordt Noorderzon.

Volgens hun publiciteit ging het fonds Noordenwind investeren in Nederlandse vastgoedprojecten. Vastgoed wordt algemeen door veel beleggers beschouwd als 1 van de veiligste investeringen.

Investeren in vastgoed dicht bij huis lijkt dan ook dubbel veilig:

  • je kent je eigen markt meestal beter dan de andere markten én
  • je kan een project als het ware op de voet volgen.

Tenzij … de mensen achter Noordenwind je geld afleiden naar investeringen in panden in Portugal én de Filipijnen en er met de rest een eigen wagenparkje mee aankopen. Dit blijkt er uiteindelijk met het geld binnen Noordenwind gebeurd te zijn.

Nieuwe Hollandsche Wind is gebakken lucht.

In een ander fonds maakten de initiatiefnemers het nog bonter. Het fonds Nieuwe Hollandsche Wind zou volgens promo in dure brochures investeren in Nederlandse windparken. Van het hiervoor opgehaalde geld is uiteindelijk niets geïnvesteerd.  De uitgevers hadden met hun naamgeving handig gebruik gemaakt van een quasi gelijkaardige uitgifte door Eneco, die onder de naam Hollandse Wind wel reële obligaties verkocht.

Een 300-tal beleggers opgelicht.

In totaal werd voor ongeveer 8,7 miljoen euro door beleggers in beide fondsen geïnvesteerd.  Ze werden hiervoor verleid door zinsneden als “met gegarandeerde en hoge rendementen tot wel 9,2 %” of “veilig, groen en duurzaam beleggen met een vast rendement van 7,1 %“.  De gestorte gelden verdwenen quasi dadelijk in de privézakken van de fondsenuitgevers.

Verlokkelijke aanbiedingen zijn er in alle domeinen. Als de juiste snaar bespeeld wordt, gaat men vlugger overstag.

Gaan al deze beleggers vrijuit? We wensen natuurlijk niet dat iemand opgelicht wordt, maar soms lijkt het er toch op dat mensen er een beetje naar vragen. In tijden van ultra lage rentes bij risicoarme producten toch klakkeloos aannemen dat een veilig & vast rendement van + 7 % mogelijk is, lijkt voor insiders toch wat lichtzinnig. Wellicht is de financiële geletterdheid van de gemiddelde Nederlander niet veel groter dan die van de gemiddelde Belg. En zonder veel kennis is men natuurlijk een gemakkelijke prooi voor mooipraters. Voor een aantal onder deze beleggers kan het toch bijna niet anders dat ze investeerden gedreven vanuit hebzuchtige overwegingen.

Oprichters of oplichters?

Uiteraard zijn de verantwoordelijken voor de fondsenuitgave de grote schuldigen. De dollartekens in hun ogen en hun gebrek aan scrupule bleek onder meer uit hun onderling WhatsApp-verkeer. Rekening houden met hun slachtoffers? Vergeet het maar. Zo werd er over het binnenhalen van kapitaal als volgt onderling gecommuniceerd:  “Mensen uitbuiten lekkerste wat er is“, gevolgd door reply met “Gaan we doen“.

De oprichters werden eind juni door een rechtbank in Amsterdam berecht. Ze liepen celstraffen voor fraude, oplichting en witwassen met beleggingsfondsen op.

Groene Ponzi.

Too good to be true? Hoe het werkt.

Om hun criminele activiteiten te kunnen ontplooien, gebruiken gewiekste oplichters vaak dezelfde truuken. Ze

  • halen geld op tot juist onder de normen van de controlerende overheid (zodat ze ontsnappen aan specifieke verslaggevings- en publiciteitsvereisten),
  • zorgen voor luxueuze kantoren, strak in het pak zittende verkopers, blitse websites, …
  • spelen expliciet in op associatie met bekende, vertrouwde namen en
  • betalen in het begin hun beloofde opbrengsten (met vers geld van nieuw instappers) uit, ….

Maar een groene piramidefraude, blijft natuurlijk in essentie een gewoon ponzischema, waarbij alleen de verpakking “gekleurd” is.

Gezien oplichting van alle tijden is, zal ook de groene (poging tot) oplichting voorlopig niet van de baan zijn.

Blijf dus alert én kritisch. Zeker op een moment dat een aanbieder inspeelt op thema’s die u ook nauw aan het hart liggen.

File under Fake: “duurzaam beleggen is duur, risicovol én niet-rendabel”

De voorbije jaren verschenen verschillende studies die er op wezen dat beleggers die rekening hielden met ESG-aspecten in hun keuzes minstens een gelijk, zo niet een hoger rendement bekwamen dan zij die dit niet deden. Op onze pagina Duurzaam beleggen is rendabel vindt u er enkele opgelijst.

Oppassen met je eigen gelijk.

Als je standpunt ook je visie bepaalt

Bevestiging vinden voor je eigen overtuigingen is steeds leuk. Maar het kan je ook in slaap wiegen. Wie steeds kiest voor info die in zijn kraam past, landt in een bubbel van het eigen gelijk. Een luchtbel die zich afsluit van informatie die je opnieuw uitdaagt of die je dwingt om je eigen premissen toch nog eens tegen het licht te houden.

De ene PRI is de andere niet.

Daarom trok een recente publicatie van PRI onze aandacht.

PRI, dat is toch de afkorting voor Principles for Responsible Investment een organisatie van de VN, die duurzaam investeren wil bevorderen? Ja, natuurlijk, maar de afkorting is niet gepatenteerd.

Dus moesten we om te beginnen al even beter kijken. De betrokken studie werd uitgegeven door het Pacific Research Institute.  Ze heeft als titel Environmental, Social, And Governance (ESG) Investing: An Evaluation of the Evidence. En werd bijeen geschreven door Wayne Winegarden, die zichzelf op pagina 26 van het document voorstelt. Een pagina verder lees je het promotekstje over de uitgever van de brochure.

Quod erat demonstrandum.

In de studie werden 30 ESG-fondsen vergeleken met de resultaten van de S&P 500 index. “Scoren de ESG-fondsen  beter of niet?” is de vraagstelling. Kort samengevat luidt hun antwoord “Neen“. “File under Fake: “duurzaam beleggen is duur, risicovol én niet-rendabel”” verder lezen

Onze modelportefeuilles gedurende de eerste jaarhelft van 2019

Als een koers halverwege is, heb je nog lang geen winnaar. Net zo min als de rust in een voetbalmatch bereikt wordt, duidelijk is wie uiteindelijk de punten pakt. De situatie kan nog steeds kantelen.

Als lange termijnbelegger mag je dan in principe ook niet erg veel belang hechten aan het korte termijnperspectief. Hoe korter de duurtijd van de opgevolgde periode hoe meer de cijfers je flink op het verkeerde been kunnen zetten.

We schuiven bovenstaande wijze raad toch even aan de kant.

En staan even stil bij de evolutie van onze modelportefeuilles nu de eerste jaarhelft van 2019 voorbij is.

terugblikken op onze keuzes van eind 2018

We hebben de visuele voorstelling van onze modelportefeuilles recent iets aangepast. Hierdoor is het voortaan ook mogelijk hun rendement tijdens het lopende jaar te volgen (YTD). We deden dit om onze transparantie te verhogen.

Desalniettemin: al onze modelportefeuilles voor 2019 staan momenteel stevig in het groen. In feit hebben ze al de ambitie voor een volledig jaar bereikt. Beter nog: De verliezen die ze in 2018 optekenden zijn in elke modelportefeuille reeds terugverdiend.

Is dit een sterke prestatie? Nou, niet overdrijven. Ook duurzame fondsen volgen voor een belangrijk gedeelte te richting die klassieke fondsen uitgaan. En we kunnen wel zeggen dat beleggers in het algemeen gedurende de eerste jaarhelft geen reden hadden om mistevreden te zijn.

Obligatiefondsen en gemengde fondsen, waar een belangrijk gedeelte obligaties in opgenomen werden.

Deze ervaarden een gunstig effect van de verdere ontspanning op het rentefront.

Dat is slecht nieuws voor de spaarder, maar goed nieuws voor kredietnemers en obligatiehouders. Bij dalende rente stijgen de koersen van obligaties immers. In onze modelportefeuilles steken geen 100 % obligatiefondsen (we gingen er van uit –tot heden foutief dus– dat de rentes eerder stijgend zouden zijn). Bij het merendeel van onze portefeuilles steekt wel een gematigd tot belangrijk percentage gemengde fondsen. En via deze fondsen zijn obligaties toch gedeeltelijk vertegenwoordigd. Concreet gaat het over de lijnen 1, 2, 4, 7, 8, 10, 11, 13, & 16 uit het overzicht van modelportefeuilles 2019. Het rendement voor het eerste semester van 2019 situeert zich tussen + 10,34 % en + 12,85 %.

De aandelenfondsen.

Deze genoten volop van een ommekeer in het sentiment. De ommekeer deed zich net voor het jaareinde van 2018 voor. Het te grote pessimisme dat over de markt hing, verdween plots en quasi iedereen keerde zijn kar waardoor er een inhaalbeweging werd ingezet. Alleen het handelsconflict tussen VS en China gooide in april wat roet in het eten. Brexit? Italiaanse schulden? … Dit leek allemaal niet van tel.

  •  De meeste beursindexen kenden een behoorlijke groei (Bel20: + 10,06 % – Eurostoxx50: + 15,73 %, MSCI AC (All Countries) World: + 14,88  %)
  • Ook de meer duurzame indexen kenden hetzelfde verloop (DJ Sustainble Europe: + 15,25 %, DJ Sustainable World + 14,08  %)

Omdat de meeste aandelenfondsen waar we in investeren een behoorlijke exposure op Europa hadden (sommige fondsen investeren alleen in Europa én fondsen die wereldwijd investeren, beleggen de facto ook gedeeltelijk in Europa) is ons rendement goed vergelijkbaar met deze tendensen. Concreet hebben we over de lijnen 3, 5, 6, 9, 12, 14, 15, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23 en 24 uit het overzicht van modelportefeuilles 2019. Het rendement verworven sinds 01/01/2019 hangt tussen + 11,74 % en + 17,33 %.

Waar we tot hiertoe fout zaten, is in onze opwaardering van Emerging Marketfondsen. We waren er van uitgegaan dat deze in de voorbije jaren ondergepresteerd hadden. En dat er dus een grote kans was op een turnaround. De rendementen van deze fondsen zijn wel nog positief, maar door de effecten van de handelsoorlog, blijven ze tot heden toch iets achter op de andere marktsegmenten.

Over risico en rendement.

Onze modelportefeuilles zijn opgebouwd rond 3 risicoprofielen: een voorzichtig -, een gebalanceerd – en een dynamisch profiel.

  • In slechte beursjaren -zoals 2018- gaan beleggers met een dynamisch profiel harder onderuit dan deze die zich voorzichtiger opgesteld hebben.
  • In goede beursjaren is het omgekeerd: een voorzichtige belegger verdient minder dan een gebalanceerd belegger. Deze laatste wordt op zijn beurt qua bereikt rendement in de schaduw gezet van de dynamische belegger.
  • Voor de eerste 6 maanden van dit jaar is deze systematiek perfect gevolgd. Het is tot heden een goed beursjaar gebleken. In alle gevallen deden de dynamische profielen het beter dan de gebalanceerde en scoorden deze op hun beurt beter dan de voorzichtige profielen. De theorie klopt perfect met de praktijk.

Waarom mikken op gemiddeld + 4 % / jaar.

Op lange termijn halen we onze doelstellingen wel, maar op korte termijn is dit minder zeker.

Door onze modelportefeuilles op te bouwen met voldoende spreiding (zie onderaan) onder leveranciers, regio’s, …. beogen we op lange termijn een positief rendement van minstens 4% op jaarbasis. We mikken niet op een superrendement, omdat we dan mogelijk te veel risico moeten toevoegen aan onze portefeuilles. Wel zijn de portefeuilles voor de dynamische klant uitgesprokener in risicoprofiel dan deze voor de defensieve klant. De kans dat je daar dus grotere schommelingen (in + en in -) aantreft is daarom normaal te noemen.

Die minstens 4 % is nodig om te verantwoorden dat de klant zijn spaarrekening verlaat. Immers daar verliest hij geld (inflatie = hoger dan de bekomen rente), maar heeft hij geen investeringskosten. Stapt hij in fondsen via onze werking dan voegt hij risico (we proberen dit weliswaar te beperken door onze keuzes en spreiding) én kosten toe aan zijn belegging. Vandaar dat we het aan onszelf en aan de klant verplicht zijn om op die + 4 % te mikken.

En lukt dit ook?

Op korte termijn is dit -zoals uit de cijfers van onze modelportefeuilles blijkt- niet steeds gelukt. Van zodra de beleggingshorizon voldoende lang is, lukt dit meestal (calamiteiten zoals 2008 uitgezonderd) wel. Wie zich bijvoorbeeld focust op het 5-jarig rendement van onze modelportefeuilles, bemerkt dat

  • meer de helft die 4 % haalden.
  • de lijnen 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8 en 10 uit de modelportefeuilles dit niet haalden, maar er minder dan een half procent onder zaten.
    • De mindere score op de lijnen 5, 6 is vooral veroorzaakt omdat er in deze portefeuilles een fonds opgenomen is dat nog geen 3 jaar bestaat. Het rendement staat voor dit fonds op 0 en dit haalt het totaal rendement naar beneden.
  • de lijnen 11 en 12 hun doel niet bereikten
    • De slechte score op deze lijnen is veroorzaakt omdat hetzelfde fonds als in 5, en 6 in deze portefeuilles steekt en dit met een gewicht van 30 %. De 0 die we qua rendement hieraan toekenden haalt het totale rendement van die portefeuilles dus sterk naar omlaag.

De 2e jaarhelft en de toekomst?

Duurzaam beleggen: met je geld mikken op rendement gecombineerd met de verwachting dat je investeringen een impact hebben.

Beleggen is steeds turen in de mist. Je kan omkijken en tevreden terugblikken, maar bij de volgende stap kan je al struikelen. Dus de goede evaluatie van de eerste jaarhelft van 2019 is niet voorspellend voor de rest van het jaar. Over toekomstige evoluties kunnen we simpelweg niets met zekerheid zeggen.

Alleen leert het verleden ons dat op lange termijn de beleggingsresultaten van gespreide fondsenportefeuilles hoger uitvallen dan deze van vastrentende oplossingen. Elke terugval werd gevolgd door een her-opstanding. Alleen duurt die soms wat langer dan ons geduld groot is.

Rendementen in vrije val?

Wie de rendementen van de modelportefeuilles over 10 jaar, 5 jaar en 3 jaar bekijkt, zal vaststellen dat deze in dalende lijn evolueren.

Dit heeft met verschillende elementen te maken:

  • 10 jaar geleden stonden we net voor het einde van de beurscrash (+/- maart 2009). De felle remonte die volgde op de crash geeft een boost aan de cijfers op 10 jaar. Zozeer zelf dat de invloed van de eurocrisis in 2011 en van andere slechte beursjaren amper invloed lijken te hebben.
Eurostoxx tussen 30/06/2014 & 28/06/2019 (bron: finanzen.nl). Op die manier gaat het natuurlijk niet vooruit.
  • de cijfers over 5 jaar hebben te lijden onder slechte beursjaren 2015, 2016 en 2018.  2014 en 2017 maakten echter nog 1 en ander goed.
  • de cijfers van de voorbije 3 jaar zijn ondermaats. Het goede beursjaar 2017 kon de 2 flankerende slechte jaren niet voldoende compenseren.

Let er op dat we uiteraard niet alleen investeren in de Europese markt. De grafiek hiernaast is dus met een korrel zout te nemen.

Tevens investeren we niet alleen in aandelen. In gemengde fondsen steekt soms een hoog percentage obligaties. En daar was natuurlijk sinds 2016 ook niet veel plezier meer aan te beleven, gezien de rente toen leek uit te bodemen. Iets wat pas de  jongste weken weer doorbroken lijkt te worden.

We kiezen uit een ruime waaier van fondsen.

We kunnen momenteel een keuze maken uit een kleine 50 verschillende fondsen om onze modelportefeuilles op te bouwen. Hoe deden deze het individueel?

  • Geen enkele van deze fondsen staat momenteel in het rood als we vergelijken met hun waarde per 01/01/2019.
  • Het slechts presterende fonds uit onze selectie haalde een YTD-rendement van + 2,38 %.
  • Het best presterende scoorde + 25,64 %.

Spreiding van risico door uw geld te verdelen over verschillende fondsen zorgt voor een gemiddelde opbrengst.

  • U doet het beter dan het slechtst presterende fonds, maar minder dan het best presterende fonds.
  • Omdat de winnaars niet op voorhand gekend zijn én omdat de winnaars van vandaag niet noodzakelijkerwijs de winnaars van morgen zijn, blijft spreiding het basisprincipe voor wie gaat beleggen.
  • Het anders aanpakken moet je eerder bestempelen als speculeren of als gokken.

 

 

 

De eigen portefeuille in juni 2019

 

Veel kandidaten – wie haalt de nominatie binnen?

Terwijl scholieren en studenten over examenvragen gebogen zaten en ze samen met hun ouders reikhalzend uitkijken naar hun vakantie, draaide de politieke- en economische motor op halve kracht.

Naar een wereldwijde recessie?

In de VS stomen een 25-tal kandidaten zich bij de Democraten klaar om het tegen Donald Trump op te nemen in de presidentsverkiezingen  van 2020. Of het aantal nu juist de interne verdeeldheid of de open debatcultuur blootlegt is een open vraag. In het Republikeinse kamp lijkt Trump al zege-zeker. Hij zal zowel (betrouwbare?) buitenlandse inlichtingen als zijn buitenlandse politiek inzetten om de overwinning binnen te halen. Wat de buitenlandse politiek betreft zijn zowel de aanslepende handelsoorlog met China als de botsing met Iran elementen die voor zijn kiespubliek het leiderschap van hun president in de verf zet. Een flink stuk van de wereld ziet er alleen creatie van instabiliteit en onzekerheid in.

De economische vooruitzichten (o.m. hierdoor) wijzen op vertraging. Tot zelfs recessie. Zo wordt in de VS gedacht aan een recessie tegen het jaareinde van 2020 (samenvallend met presidentsverkiezingen?).

Wie het eerst met de ogen knippert is de verliezer.

 Politici en beleggers negeren de signalen.

In België lijken de politieke tenoren hun wonden te likken. In een soort surplace kijken ze naar elkaar. Tot het duidelijk wordt wie het eerst met de ogen knippert. Ook in Engeland is dit spelletje rond de Brexit bezig. Er zijn bij uitbreiding tal van dergelijke situaties, waar het chicken game aan de gang is.

Deze opbouw van onzekerheid leidt momenteel nog niet tot een achteruitgang van de rendementen bij beleggers. Wellicht is dit te wijten aan het overheersende TINA-gevoel (There Is No Alternative). Deze situatie is -tot heden- gunstig voor onze portefeuille. Ze voegde ook deze maand extra rendement toe en staat nu op + 16,40 % (YTD).

Maar anderzijds lijken de rendementen voorbije jaren ook wel op een zaagtandstructuur: een periode naar omhoog en daarna terug even naar omlaag. Staan we voor een nieuwe omslag naar omlaag of gaat de stijgende lijn nog even door? Wait and see.

 

Andermans glazen bol

Onze eigen objectiveringsscore verbeteren?

Bij Ethisch Beleggen hebben we een eigen puntenschaal ontwikkeld. Deze moet er voor zorgen dat we zo objectief mogelijk (binnen het kader van het profiel van de klant) onze fondsen selecteren. Los van persoonlijke voorkeuren (of aversies), los ook van eigen vooroordelen.

We gebruiken daarvoor diverse elementen:

Al deze gegevens gaan in de blender én resulteren daar in 1 cijfer op een schaal tot 10. We noemen dit onze objectiveringsscore.  Hoe hoger het cijfer, hoe meer het fonds in het aanbod naar de klant zal steken. Want het combineert behaald rendement mét bewezen duurzaamheid.

Kijken naar het verleden is niet altijd voorspellend voor de toekomst.

Nu is het zo dat rendementen uit het verleden louter indicatief zijn en geen voorspellende waarde hebben. Maar we gaan er toch van uit dat consequent rendement (of gebrek er aan) een aanwijzing is van het feit dat fondsbeheerders weten (of juist niet) waarmee ze bezig zijn en goede (of juist niet) keuzes maken.

De toekomst voorspellen?

Morningstar biedt al enige jaren een Analyst Rating aan. Dit is een soort kwalitatief (en voorspellend) oordeel over de toekomstige ontwikkeling van een beleggingsfonds.

Ze evalueren daarbij 5 P’s om te zien of een fonds zich van een ander onderscheid:

  • Performance / Rendement: Is het behaalde rendement logisch als we het beleggingsproces bekijken en kon dit op de lange duur goed blijven inspelen op de risico-evolutie?
  • Price / Kosten: hoe hoog zijn de aangerekende kosten in vergelijking met gelijkaardige fondsen?
  • Process / Beleggingsproces: hoe beslist een team tot opname of verkoop van een participatie? Is dit consistent?
  • People / Beheerteam: hoe is het team dat het fonds begeleid samengesteld? Hoe stabiel is dit team, hoeveel beleggingservaring heeft het, hoe presteerde het vroeger?
  • Parent / Fondshuis: Wie is de vermogensbeheerder, die het fonds uitgeeft? Hoe groot is hun geloofwaardigheid, wat zijn hun prioriteiten, hun sterke – en zwakke punten, Hoe versterkt het huis zich?

Aan de hand van die parameters bepalen ze of een beleggingsfonds alles in zich heeft om in de nabije toekomst

  • hetzij negatief af te steken ten opzichte van hun benchmark of gelijkaardige collegafondsen,
  • zich neutraal (dus weinig onderscheidend) verhoudt tot benchmark of gelijkaardige fondsen,
  • of zich positief onderscheidt ten opzichte van benchmark of gelijkaardige fondsen bij andere beheerders.

Dat is althans de verwachting. Met beleggen heb je echter nooit 100 % zekerheid weten we.

Wie zich positief onderscheidt wordt beloond met termen die we van de olympische spelen kennen: een bronzen -, zilveren – of gouden medaille.

Deelnemen aan de omslag naar duurzaam beleggen is belangrijk, maar daarbovenop behalen we graag ook nog positieve rendementen.

 

Wat met de fondsen die wij verdelen?

We hebben alle fondsen die u via ons kanaal kan aankopen eens langs de lat van de Morningstar Analist Rating gelegd.

  1. Bij de meeste fondsen is er geen vermelding. Let wel: dit is niet hetzelfde als “een neutrale waardering”. Dit moet geïnterpreteerd worden als: niet onderzocht én derhalve geen opinie.
  2. Bij geen enkel fonds blinkt de vermelding NEGATIEF. Onder voorbehoud van puntje 1, is dit dus in feite goed nieuws.
  3. 2 fondsen worden bekroond met een bronzen medaille: het niet-duurzame Invesco Balanced-Risk Allocation Fund (in het verleden soms voor defensieve beleggers in het aanbod toegevoegd wegens ontoereikend aantal defensieve duurzame fondsen in ons aanbod) en Pictet-Global Megatrend Selection, een duurzaam aandelenfonds dat wereldwijd belegd.
  4. 1 gemengd fonds DNCA Invest Eurose Class A verdient een zilveren medaille.
  5. 2 aandelenfondsen die in emerging markets investeren verdienen een gouden plak: Magellan C en Comgest Emerging Markets € .

 Conclusie:

Hebben we de winners van morgen in ons aanbod? Het zou kunnen, maar het is zeker niet zo dat de cijfers dit lijken te bevestigen. Zitten er gegarandeerde verliezers in ons aanbod? Dat lijkt niet het geval te zijn.

Omdat we in onze huidige objectiveringsscore wellicht toch iets te veel gewicht geven aan de prestatie uit het verleden (zowel de rating als de returns uit het verleden krijgen punten), is het te overwegen om onze objectiveringsscore aan te passen en er de Morningstar Analist Rating ook bij op te nemen. Bijvoorbeeld omdat een fonds waarbij het beheerteam voor positieve resultaten in het verleden zorgde wellicht die tendens uit het verleden niet zal kunnen bestendigen op een moment dat het team uit elkaar valt. Iets wat onze huidige benadering niet capteert.

We zullen nog verder bekijken hoe deze bijkomende benadering in onze werking kan geïntegreerd worden. En komen hier zeker tegen de opmaak van onze modelportefeuilles 2020 op terug.

 

 

 

 

Over leven én dood: alsof “duurzaam” niet strookt met “eindig”.

 

De enige zekerheid die we bij aanvang van ons leven hebben, is dat het ooit ophoudt. De Britse econoom John Maynard Keynes wordt nog geregeld geprezen voor deze evidentie. Dit levenseinde kan kortbij zijn of veraf. Het kan zich plots voordoen of het kan zich stilaan via allerlei symptomen aankondigen. Het kan zich voordoen na een rijk en gevuld leven, maar ook kort na – of zelfs bij de geboorte. De dood kan ons overvallen naar aanleiding van een ongeval, een ziekte maar ook gewoon zonder enige specifieke aanleiding bij ons aankloppen.

En toch blijft de confrontatie met de dood, iets wat de veel mensen liefst uit de weg gaan.

visual van verzekeraar Fidea

Op een site rond “ethisch beleggen” is dit thema een beetje een vreemde eend in de bijt. We hebben het gewoonlijk over “beleggen”. En deze activiteit houdt toch een belofte van leven in zich. Toch snijden we dit onderwerp hier nu eens aan. Er zijn voornamelijk 2 redenen voor. Enerzijds stellen we vast dat veel beleggers het overlijdensrisico én de financiële gevolgen ervan voor hun naastbestaanden onderschatten. Anderzijds zijn er diverse “beleggingsproducten” op de markt die er op gericht zijn een uitbetaling te voorzien ter financiering van begrafeniskosten.

1. Overlijdensrisico afdekken: een verwaarloosd aspect bij sparen en beleggen.

De insteek bij veel spaarders en beleggers is niet 100 % rationeel.

1.1. Zo wordt er vaak meer belang gehecht aan de fiscaliteit van een product, dan aan de opportuniteit van een product. Is het fiscaal aftrekbaar, dan sluit ik het af! “Over leven én dood: alsof “duurzaam” niet strookt met “eindig”.” verder lezen

Nemen infrastructuurfondsen de plaats van obligatiefondsen in?

Investeren in infrastructuur is lucratief.

Helpen voor “nen vriendenprijske”?

België (en met uitbreiding ook tal van andere landen) heeft soms de aanschijn van een uitvergrootte versie van de werkplaats van DDT-Oké Cars: vuil, onderkomen en niet-aangepast aan huidige – laat staan toekomstige – behoeftes.  Om dit te gaan updaten is geld nodig. Geld dat er niet is bij armlastige garagisten of regeringen, die hun begroting niet op orde hebben. En waar vermogenden dan ook neerstrijken om te zien of er geen zaakjes te doen zijn.

Zo is het te begrijpen dat een verzekeraar als AG Insurance zich klaarstoomt om te investeren in tunnels, gevangenissen, energieparken en gezondheidsvoorzieningen of dat hetzelfde AG participeert in Scholen van Morgen, een publiek-private samenwerking met de Vlaamse overheid.  In de financiering van dergelijke projecten vinden verzekeraars het rendement (de rente), die ze elders op de markt niet meer kunnen vinden nu vastrentende producten quasi niets meer opleveren.

Is investeren in een veelvoud van infrastructuur lucratiever?

Een stapje verder gaan infrastructuurfondsen. Bij hen gaat het niet alleen om de financiering van noodzakelijke infrastructuur. Ze blijven met hun geld zitten in de infrastructuur. Dit omdat de infrastructuur zelf geld genereert. Wie op weg naar zijn vakantie tol op de autostrades in Franrijk betaalt, herkent dit. Maar ook “Nemen infrastructuurfondsen de plaats van obligatiefondsen in?” verder lezen

Dienstmededelingen

Voor wie even niet opgelet heeft. Ook in de financiële sector veranderen vlag of wimpel wel eens.

De financiële markten evolueren. En net als in het echte leven, lijkt het er soms op dat dit steeds vlugger en vlugger gebeurd. Bij 2 leveranciers waar we sommige van onze oplossingen inkopen, is er belangrijk nieuws.

We vatten dit hier even samen:

  1. verzekeraar Generali Belgium werd per 31/05/2019 Athora Belgium. De naamsverandering is het slotakkoord in de overnamebeweging waardoor Athora verzekerings- en herverzekeringsgroep nu definitief actief is op de Belgische markt. Af te wachten is welke dynamiek dit kan teweegbrengen.
  2. verzekeraar NN Insurance Belgium zet de commercialisering van het NN Life Star Fund stop. Het betrokken fonds was 1 van de weinige mogelijkheden om op de Belgische markt aan duurzaam pensioensparen of lange termijn sparen te doen. Er wordt een zusterfonds in de markt gezet per 14/06/2019: NN Life Patrimonial Future. Het beheerteam en de tactische beslissingen blijven gelijk lopen met die van Star Fund. De insteek is echter lichtjes defensiever (10 % minder op aandelen gericht en 10 % meer op obligaties). Mondeling werd hierover als uitleg gegeven dat het fonds te veel bancaire kenmerken had om als verzekeringsfonds te kunnen fungeren. Maar misschien is het gewoon profileringsdrang (lees: het bankkanaal van NN wil niet dat haar verzekeringspoot +/- dezelfde producten verkoopt).

Onze blog bevat inmiddels tientallen artikels. Voor zover we konden hebben we de belangrijkste pagina’s en berichten aangepast aan die wijzigingen. Waar dit niet gebeurde, vragen we u “Athora Belgium” te lezen waar u nog “Generali Belgium” zou aantreffen. Idem voor “NN Life Patrimonial Future” waar nog “NN Life Star Fund” staat.

De eigen portefeuille in mei 2019

 

Ornithologen zien rechts een goudfazant. Links een vermeend goudhaantje

In mei legt iedere vogel een ei. Ook de rare vogel, die Donald Trump is deed dit. Symboolgewijs werd dit via Twitter gelegd. De aankondiging van verhoogde invoertarieven voor diverse Chinese producten zette de handelsoorlog tussen de 2 supermachten weer op scherp. De beurzen beleefden in het begin van de maand barre momenten, waardoor de cijfer rood kleurden. Niet zo rood als het verlies dat de superdealmaker blijkbaar voor het Amerikaanse publiek verborgen wil houden. Maar toch voldoende om even voor onrust te zorgen. Of en in welke mate China terugslaat is momenteel nog onduidelijk. Maar het lijkt er ondertussen op dat ook Trump niet aan inbinden denkt.

2-jaarsrente: opnieuw een opstoot In Italië (bron: De Tijd)

Naar het midden van de maand leek de scherpe daling tot stilstand gekomen. Maar alsof het afgesproken was plopten 2 andere problemen terug op. Terwijl overal de rente zakte door de handelsoorlog,  bleek Italië de uitzondering. Daar steeg ze terug. En op amper een week voor de Europese verkiezingen stapte Labor uit het Brexit-overleg dat met de regering opgestart was. Ook over het kanaal is de impasse dus terug.

De verkiezingsuitslag in België liet de gemoederen in de media oplopen, maar dit vertaalde zich (voorlopig) niet in extra financiële onrust. Het hielp dat op Europees vlak (met naast Vlaanderen ook Italië als uitzondering) er geen dijkbreuk richting populisme ontstond. We moeten hier alvast niet zo veel leedvermaak hebben met die malle Amerikanen en hun gekuifde leider. “America First!” komt aardig overeen met “Eerst onze mensen” als je het door Google Translate haalt. Is het de angst en de onduidelijkheid over van wat ons te wachten staat die ons doet grijpen naar eenvoudige recepten? Zijn we nukkig geworden omdat we niet krijgen wat we willen? Of zijn we zo lui en vooringenomen geworden dat we de moeite niet meer nemen om zelf na te denken? Feit lijkt toch dat er gemakkelijker achter slogans gelopen wordt en er weinig doorwrocht authentiek gedachtengoed op ons lijkt neer te dwarrelen.

Op de valreep voor het begin  van de nieuwe maand, opende trump dan ook een nieuw front: handelsoorlog met buur Mexico.

Dit alles heeft er toe geleid dat een deel van de winst, die tussen 01/01/2019 en 30/04/2019 opgebouwd was terug uit onze portefeuille verdwenen is. Waar ze begin mei met een + van 17,16 % kon pronken is dit nu teruggevallen tot + 13,45 %. Zoals te verwachten uit de achteruitgang zich voornamelijk in de fondsen die een blootstelling aan ontluikende landen (emerging markets) hebben. Maar op 1 na gingen alle fondsen uit de portefeuille achteruit.

Tot slot: In het overzicht van de fondsen waarin we beleggen is er een naamsverandering in voege gegaan. Het Triodos Sustainable Equity Fund noemt voortaan Triodos Global Equities Impact Fund. Door in zijn naamgeving impact te integreren hoopt Triodos zich nog meer als een donkergroen fonds te kunnen onderscheiden ten opzichte van andere duurzame fondsen op de markt.

Als “onafhankelijk” toch “gebonden” blijkt te zijn.

Een mens is goedgelovig. Althans tot op zekere hoogte. Meer en meer mensen stappen immers af van de blinde trouw aan hun bank-, verzekerings- , financieel advies-kantoor. Getriggerd als ze zijn door kostengevoeligheid en door het onbedwingbaar gevoel dat het gras misschien groener is aan de overkant. Deze FOMO (Fear of Missing Out) heeft een groot deel van ons leven besmet. In die mate dat we zelf niet meer verwonderd zijn dat ook wie met dergelijk gevoel in zijn/haar monogame relatie zit even aan de overkant kan grazen.

Internet: het betrouwbare vergrootglas?

Tot voor het internettijdperk was vergelijken iets wat door specialisten gedaan werd. Uw eigen bankier / uw eigen verzekeringsmakelaar mat zich deze omschrijving graag aan. Maar ook consumentenmagazines als Test-Aankoop/Budget& Recht werden er groot door. Sinds de komst van internet kan iedereen zijn visie/zijn waarheid kwijt. Geleidelijk zijn er vergelijkingssites in ons digitaal leven gekomen.  Hoewel de impact van dergelijke vergelijkingssites in het buitenland veel groter lijkt te zijn (vb. in Engeland o.m. via deze site of in Nederland via Independer ) is deze tendens ook –voorlopig? met minder succes– doorgedrongen in België. Sites als Mefirst.be of verzekeringen.be springen in het oog als je via Google iets over verzekeringen opzoekt.

Op zich -en als alles correct gespeeld wordt- is daar niets op tegen. Wat niet belet dat bijv. een verzekering niet zomaar een snee brood is. Zo is de aspirant-klant zich niet steeds bewust van de impact van verkeerde input (niet alleen ter kwader, maar ook ter goeder trouw). De mededelingsplicht negeren kan ernstige gevolgen hebben. Maar eveneens kan de gekozen formule onaangepast/onvolledig zijn. Aangezien verzekeringen nog steeds toetredingscontracten zijn ligt het risico bij de klant en niet –tenzij bij zware nalatigheid– bij de betrokken site.

Soms is een levenslijn niet erg zichtbaar en soms zijn we ziende blind. Cartoon uit FD

Maar wat als de vlag niet overeenkomt met de lading? Als het portaal zich als onafhankelijk aankondigt, maar de facto exclusieve samenwerkingen met derden aangaat?  Als dergelijke samenwerkingen ertoe leiden dat consumenten denken dat ze bij een onafhankelijk bron te rade gaan, maar in de praktijk steeds naar dezelfde verdeler doorgewezen worden? Is dit dan oplichting, consumentenbedrog?  En blijft dit nog zo als een eventuele doorverwijzing op een minder zichtbare plaats / in de kleine letterkes moet gezocht worden?

Het is een delicaat punt.

Er komt altijd een financiële kant kijken bij het opzetten, in stand en up-to-date houden van informatie op een vergelijkingssite. Quasi niemand doet dit uit altruïsme. Meestal moet er een verdienmodel achter zitten. En betaalt een bevoorrechte partner aan de vergelijker om de doorverwijzingen te kunnen ontvangen.

Advies: we begeleiden je naar onze bevoorrechte partners.

Zo zal je bij Test-Aankoop/Budget & Recht erg vaak kunnen lezen dat je het product in kwestie kan inkopen bij hetzij VDV Conseil of DefA Finance. Niet alleen voor hypothecaire leningen & schuldsaldoverzekeringen, maar ook voor brandverzekeringen, Tak 21-, Tak 23-producten of beleggingsfondsen. Er wordt daarbij geafficheerd dat deze partners een pak minder kosten aanrekenen dan de gewone marktspelers.

Zo-ook bij Bankshopper.be.  Hun advies met betrekking tot Tak 21, pensioenspaarverzekeringen en langetermijnsparen zal u steeds naar Dekervel & C° bvba leiden.

Of wat te denken van Spaargids.be? Deze site met een -toch zeker in het verleden- actief forum is momenteel in handen van De Persgroep Publishing.(*) Deze mediamagnaat zorgt er voor dat zijn organen elkaar wederzijds versterken. Vandaar dat je bijv. in de krant Het Laatste Nieuws geregeld artikels vindt die uit Spaargids-mouwen geschud worden. Op de samenwerken/adverteren-pagina Spaargids kan je zien dat ze redelijk open communiceren over hun commerciële opstelling. Banken kunnen een samenwerking aangaan … tot en met een clientaanbrenger-formule (lees: doorverwijzing). Algemeen zoeken ze naar win-winsituatie met partners. Of de modale lezers deze pagina’s opzoekt is een andere vraag. Bij Spaargids is de preferentiële partner Futuria . Ook hier vindt je veelvuldig de vermelding dat (bijv. de markt tot 6,5 % instapkosten vraagt en dat) Futuria de laagste kosten op de markt aanrekent.

Verlies aan de voordeur, winst langs de achterdeur.

Bij de hier vermelde financiële instellingen is het wellicht relatief eenvoudig om een (groot gedeelte) van hun instapkosten niet aan te rekenen. Een grote toevloed van klanten via een digitaal platform leidt tot een hoge omzet. En wie een grote omzet realiseert krijgt meestal (meer dan) voldoende korting van zijn leveranciers.  In de verzekeringswereld neemt die “korting” onder meer de vorm aan van een beheerscommissie. Deze wordt door de verzekeraar buiten de aanbrengvergoeding (waar de spelers in ons voorbeeld (grotendeels of totaal) afstand van doen), uitbetaald.  Hoe groter de portefeuille, hoe substantiëler deze vergoeding oploopt. 1 van de bedoelingen van de MiFID II -richtlijn is trouwens de mistoestanden hierrond tegen te gaan.

Over Kapitaal en Fondsen.

Recent werd ook de onafhankelijkheid van Mijn Kapitaal getest. Mijn Kapitaal was opgezet door 3 vrijwilligers en kreeg vrij vlug een redelijk ruime weerklank (fans, maar ook haters (vb. op bovenvermeld Spaargidsforum)). 1 van de redenen om met Mijn Kapitaal van start te gaan was juist de niet-onafhankelijkheid van Spaargids. 2 van de 3 oprichters van Mijn Kapitaal waren vroeger ijverige bijdragers aan het Spaargids-forum.

De onafhankelijke insteek van Mijn Kapitaal werd ook commercieel opgemerkt.  Me Direct, een nieuwe speler binnen de Belgische bankensector, die zich voornamelijk als fondsenspeler wou profileren, had in de modelportefeuilles die Mijn Kapitaal uitgewerkt had een voldoende gedragen visie onderkent om ze ook als kant-en-klare oplossing op haar eigen website aan te bieden.

Vreemd was echter dat enkele maanden geleden op Me Direct plots alle expliciete verwijzingen naar de Mijn Kapitaal-portefeuilles verdwenen waren. En dat quasi gelijktijdig ook de Mijn Kapitaal-blog, hoewel niet van “look” toch van “feel” veranderde. De commentaar op de evolutie van de portefeuilles haperde, de lezersreacties vielen stil, de bijdragen bleken voortaan uitsluitend van 1 van de 3 initiatiefnemers te komen. Van diegene die voordien minst voor – en  meest achter de schermen met de blog bezig was. Inhoudelijk werd nog quasi uitsluitend info van diverse vermogensbeheerders gepubliceerd. Uitleg over het waarom van deze koersverandering werd niet gegeven.

We mogen inmiddels aannemen dat ook daar de praktijk van ‘onafhankelijk zijn’ blijkbaar niet synchroon liep met de theorie. Uit betrouwbare bron werd mij gemeld dat de breuk binnen het team van Mijn Kapitaal veroorzaakt werd door een persoonlijk verdienmodel dat 1 van de betrokkenen bedongen had bij Me Direct. Toen de bank ten volle besefte dat dit geld niet voor de blog zelf (en opvolging van de betrokken portefeuilles) gebruikt werd, heeft ze wellicht uit vrees voor mogelijke reputatieschade bij uitlekken hiervan en/of omdat ze geen standpunt wou innemen in een onderlinge betwisting bij de Mijn Kapitalisten de samenwerking teruggedraaid. Dit laatste zijn gissingen, gezien ook Me Direct niet communiceert over de gewijzigde opstelling.

De vertrouwensbreuk binnen het Mijn Kapitaal-team was blijkbaar niet te lijmen, want recent werd door de 2 andere betrokkenen een nieuwe blog opgestart: MijnPortefeuille.be. Voorlopig oogt die nog mager, maar Rome is ook niet op 1 dag opgebouwd uiteraard. Bij de disclaimer vinden we ditmaal expliciet vermeld dat de site geen enkel commercieel doel heeft en op geen enkele manier inkomsten uit de publicaties verwerft. Een dergelijke omschrijving vind je niet op de site van Mijn Kapitaal terug. De missie daar zweert bij objectief en onafhankelijk financiële informatie verschaffen. “Onafhankelijk” bleek dus een rekbaar begrip.

We besteden hier wat uitgebreider aandacht aan omdat op onze site regelmatig verwezen werd naar Mijn Kapitaal. Omgekeerd heeft Mijn Kapitaal ook af en toe bijdragen van Ethisch Beleggen overgenomen.

Niets is voor altijd. Ook blogs kunnen overlijden.

Onafhankelijk zonder financiële middelen? Een moeilijke combinatie.

In de besproken voorbeelden zien we helaas dat achter “onafhankelijkheid” toch vaak een “gebrek aan transparantie” schuilgaat. Dit is jammer. De voorbeelden bewijzen ook dat een verdienmodel koppelen aan ter beschikking stellen van “gratis onafhankelijke financiële informatie” een goed verspreide praktijk is.

Dit doen zonder verdienmodel is veel minder  evident. Enkele maanden na de start van onze blog én deze van Mijn Kapitaal begon in Nederland de blog “Das Kapital”. Per 30/04/2019 hebben zij daar de handdoek in de ring gegooid. De reden: gratis informatie aanbieden zonder voldoende advertentie-inkomsten zorgt voor gebrek aan rendement.

Onze blog bleef tot op heden advertentievrij. Geen bewuste keuze. We zijn gewoonweg nog niet benaderd door adverteerders (en zelf te trots om ons ergens binnen te proberen likken). We hebben nooit onder stoelen of banken gestoken dat we mikken op de verkoop van ethische beleggingen via verzekeringsmakelaar Coverbel. Je vindt die melding onder meer bij Onze aanpak en bij de disclaimer. De blognaam eindigt niet voor niets op .COM. En omdat we niet door anderen gesponsord worden, moet het dus van de klant komen. Vandaar dat we moeten vasthouden aan een instapkost bij aankoop.

En wat hebben we geleerd vandaag?

De Piet Huysentruyt in ons vat het even samen:

  • Besef dat schermen met “onafhankelijke financiële informatie” vaak met een grote korrel zout genomen moet worden.
  • Als het al geen Fake News (doelbewust misleiden) is.  Desinformatie heeft de kracht om onwaarheden als feiten te laten aanvaarden.
  • Blijf dus steeds kritisch en denk na of iets wat je voorgehouden wordt ook echt is wat het lijkt te zijn. Ook met betrekking tot de informatie die je via Ethisch Beleggen onder ogen krijgt trouwens.

(*): per 23/05/2019 actief onder nieuwe naam DPG Media